BÀI 24. XÂU KÍ TỰ TRONG PYTHON

Giáo viên: Rcom Dăm Yi - Tin học 10 – Kết nối tri thức với cuộc sống

Năng lực số: NC 2.2.d Xử lí dữ liệu văn bản

Khởi động

Quan sát đoạn lệnh:

s = "Tin hoc 12"
print(s[0])

• s[0] in ra gì?
• "Tin hoc 12" là số hay chữ?

Hình thành kiến thức

1. Xâu là một dãy kí tự

• Xâu (string) là dãy các kí tự Unicode
• Đặt trong ' ' hoặc " "
• Mỗi kí tự là xâu độ dài 1
• Xâu rỗng: empty = ""

Nhấn mạnh: Xâu rỗng ≠ không có biến

2. Truy cập kí tự của xâu

s = "Python"
print(s[0]) # P
print(s[3]) # h
print(len(s)) # 6

• Chỉ số bắt đầu từ 0
• Kí tự cuối: len(s) - 1
• Truy cập: s[i]

3. Đặc điểm của xâu – So sánh với danh sách

s = "abc"
s[0] = "A" # Báo lỗi

lst = ["a","b","c"]
lst[0] = "A" # Hợp lệ

Kết luận: Xâu là kiểu bất biến, danh sách là kiểu khả biến

4. Duyệt kí tự của xâu (NỘI DUNG TRỌNG TÂM)

Duyệt xâu là thao tác lần lượt xử lí từng kí tự trong xâu. Trong Python có hai cách duyệt xâu, mỗi cách phù hợp với những tình huống khác nhau.

---

a) Duyệt xâu bằng chỉ số (index)

s = "Python"
for i in range(len(s)):
  print(i, s[i])

Ý nghĩa:

• Biến i chạy qua các chỉ số: 0 → len(s) - 1
• Truy cập kí tự tại vị trí i bằng s[i]

Dùng khi:

• Cần biết vị trí của kí tự
• Cần so sánh s[i] với s[i+1]
• Các bài toán phát hiện mẫu như "10", "ab"

Ví dụ 1: Kiểm tra xâu có chứa "10" hay không

S = "21034"
for i in range(len(S)-1):
  if S[i]=="1" and S[i+1]=="0":
    print("Có chứa 10")

---

b) Duyệt xâu theo từng kí tự

s = "Python"
for ch in s:
  print(ch)

Ý nghĩa:

• Biến ch lần lượt nhận từng kí tự của xâu
• Không quan tâm đến chỉ số

Dùng khi:

• Chỉ cần giá trị kí tự
• Đếm, kiểm tra, lọc kí tự
• Code ngắn, dễ đọc

Ví dụ 2: Đếm số chữ số trong xâu

dem = 0
for ch in s:
  if ch.isdigit():
    dem += 1

---

c) Toán tử in trong xử lí xâu

"a" in "abcd" # True
"abc" in "abcd" # True
"ab1" in "abcd" # False

• s1 in s2: kiểm tra xâu con
• Kết quả trả về: True / False

Ví dụ 3: Kiểm tra học sinh tên "Hương"

if "Hương" in ho_ten:
  dem += 1

KẾT LUẬN GHI NHỚ:

• Có 2 cách duyệt xâu
• Duyệt theo chỉ số → khi cần vị trí
• Duyệt theo kí tự → khi cần giá trị
• Toán tử in rất quan trọng trong xử lí chuỗi

Thực hành

Bài 1: Ba kí tự đầu

S = input("Nhập xâu: ")
print(S[0:3])

Bài 2: Kiểm tra chữ số

co = False
for ch in S:
  if ch.isdigit():
    co = True

Vận dụng

Chèn xâu

k = len(s2)//2
kq = s2[:k] + s1 + s2[k:]

Đếm tên “Hương”

if "Hương" in ho_ten:
  dem += 1

Tổng kết

• Xâu là dãy kí tự Unicode
• Chỉ số từ 0 → len(s)-1
• Xâu không thay đổi từng kí tự
• Hai cách duyệt xâu
• Toán tử in rất quan trọng